గంగా జయంతి/సప్తమి 2026

గంగా జయంతి: పావన గంగమ్మ పునర్జన్మ దినం

గంగా జయంతిని వైశాఖ మాసం శుక్ల పక్ష సప్తమి నాడు జరుపుకుంటారు, అందుకే దీనిని గంగా సప్తమి అని కూడా అంటారు. జహ్ను మహర్షి మింగిన గంగను తిరిగి తన చెవి నుండి విడిచిపెట్టిన రోజుగా, అంటే గంగమ్మ పునర్జన్మ పొందిన రోజుగా ఈ పర్వదినాన్ని భావిస్తారు. ఈ రోజు నదీ స్నానం, గంగా పూజ, దానాలు విశేష పుణ్యాన్ని ఇస్తాయని నమ్మకం.

భగీరథుడు, జహ్ను మహర్షి కథ

సూర్యవంశ రాజు సగరుడి అరవై వేల మంది కుమారులు కపిల మహర్షి కోపాగ్నికి భస్మమయ్యారు. వారికి సద్గతి కలగాలంటే స్వర్గంలోని గంగ భూమిపైకి వచ్చి ఆ భస్మాన్ని తాకాలి. సగరుడి వంశంలో పుట్టిన భగీరథుడు కఠోర తపస్సు చేసి గంగను భూమికి రప్పించాడు; ఆమె వేగాన్ని భరించడానికి పరమశివుడు గంగను తన జటాజూటంలో బంధించి, నెమ్మదిగా విడిచిపెట్టాడు. భగీరథుడి వెంట ప్రవహిస్తున్న గంగ దారిలో జహ్ను మహర్షి ఆశ్రమాన్ని ముంచెత్తింది. కోపించిన మహర్షి గంగను మొత్తం మింగేశాడు. భగీరథుడు, దేవతలు ప్రార్థించగా, ఆయన శాంతించి వైశాఖ శుక్ల సప్తమి నాడు గంగను తన చెవి నుండి విడిచిపెట్టాడు. అప్పటి నుండి గంగకు జాహ్నవి అనే పేరు వచ్చింది. గంగ భూమికి దిగివచ్చిన రోజును మాత్రం జ్యేష్ఠ శుక్ల దశమి నాడు గంగా దశహరాగా జరుపుకుంటారు.

పూజా విధానం

• తెల్లవారుజామున గోదావరి, కృష్ణ వంటి నదుల్లో గానీ, దగ్గరలోని పుష్కరిణిలో గానీ స్నానం చేయాలి; వీలు కాకపోతే ఇంట్లో స్నానం చేసే నీటిలో కొద్దిగా గంగాజలం కలుపుకోవచ్చు.
• స్నాన సమయంలో గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి అనే శ్లోకాన్ని పఠించడం ఆచారం.
• ఒక కలశంలో గంగాజలం లేదా శుద్ధ జలం నింపి, పసుపు కుంకుమ పెట్టి, పూలతో గంగాదేవిని ఆవాహన చేసి పూజించాలి.
• గంగాష్టకం లేదా గంగా స్తోత్రం పఠించి, దీపం వెలిగించి హారతి ఇవ్వాలి.
• సాయంత్రం నదీ తీరంలో గానీ, ఇంట్లో నీటి పాత్ర దగ్గర గానీ దీపం వదలడం శుభప్రదం.
• వైశాఖ ఎండలో దాహం తీర్చేలా నీరు, మజ్జిగ, పానకం దానం చేయాలి.

ప్రాముఖ్యత

గంగ పాపాలను కడిగి మోక్షాన్ని ఇచ్చే పావన నదిగా పురాణాలు కీర్తిస్తాయి. భగీరథుడి పట్టుదల వల్లే గంగ భూమికి వచ్చింది, అందుకే భగీరథ ప్రయత్నం అనే మాట తెలుగులో వాడుకలోకి వచ్చింది. ఈ రోజు గంగమ్మను స్మరించడం అంటే మన నదులను, నీటి వనరులను గౌరవించడం, వాటిని శుభ్రంగా ఉంచుకోవాలనే బాధ్యతను గుర్తు చేసుకోవడం కూడా.

గంగమ్మ తల్లి కృపతో అందరి మనసులు, జీవితాలు నిర్మలంగా ఉండాలని కోరుకుందాం.