దీపావళి 2026

చెడుపై మంచి గెలుపును, చీకటిపై వెలుగును ప్రతిబింబించే భారతీయ పండుగ — అదే దీపావళి!

ఇది కేవలం పండుగ కాదు, మనసులోని చీకట్లను తొలగించి జ్ఞానం, ఆనందం, ఐశ్వర్యం అనే దీపాలను వెలిగించే ఆధ్యాత్మిక యాత్ర.

దీపావళి పౌరాణిక కథలు

దీపావళి పండుగకు అనేక కథలు ముడిపడి ఉన్నాయి:

• నరకాసుర సంహారం: భూమికి విఘ్నంగా మారిన నరకాసురుని శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామ సమేతంగా సంహరించాడు. నరక బాధలు తొలగిన ఆనందంలో ప్రజలు దీపాలు వెలిగించారు — అదే దీపావళి ఆరంభం.
• శ్రీరాముని అయోధ్య రాక: రావణ సంహారం తర్వాత శ్రీరాముడు అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన సందర్భంగా ప్రజలు దీపాలు వెలిగించి స్వాగతించారు.
• లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భావం: పాలసముద్రం మథనంలో లక్ష్మీదేవి జన్మించిన దినం అని కూడా నమ్మకం.
• పాండవుల పునరాగమనం: అజ్ఞాతవాసం ముగించుకుని పాండవులు తిరిగి వచ్చిన రోజు కూడా ఇదేనని పురాణాలు చెబుతాయి.

అందుకే దీపావళి “విజయ పర్వం”, “ఆనంద దీపోత్సవం” అని పిలుస్తారు.

నరక చతుర్దశి – అభ్యంగ స్నాన ప్రాముఖ్యత

నరకాసుర సంహారం రాత్రి రెండో జామున జరిగినందున, మూడో జామున స్నానం చేయడం పాప విముక్తిని ఇస్తుందని శాస్త్రం చెబుతుంది.

సూర్యోదయానికి ముందు నువ్వుల నూనెతో అభ్యంగ స్నానం చేయడం, నరక బాధలను తొలగించి లక్ష్మీ అనుగ్రహం తెస్తుందని విశ్వాసం.

“ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశి నాడు నువ్వుల నూనెతో స్నానం చేసినవారికి యమయాతన లేకపోవు” — వ్రత చుడామణి.

దీపారాధన ప్రాశస్త్యం

దీపావళి అంటేనే “దీపాల పండుగ”. దీపం కేవలం వెలుగుకాదు — అది జ్ఞానం, శక్తి, లక్ష్మి యొక్క ప్రతీక.

ఈ రోజు దీపాన్ని లక్ష్మీదేవి స్వరూపంగా పూజించడం సంప్రదాయం.

దీపం జ్యోతి పరబ్రహ్మ

దీపం జ్యోతి జనార్దనః

దీపో మే హరతు పాపం

సంధ్యా దీప నమోస్తుతే॥

సాయంత్రం ఈ శ్లోకం పఠిస్తూ ఇంటి నలుమూలలా దీపాలు వెలిగిస్తారు. దీపాల ప్రకాశం ఇంటికి ధనం, సంతోషం, ఐశ్వర్యం తీసుకువస్తుందని నమ్మకం.

లక్ష్మీ పూజా ప్రాధాన్యం

అమావాస్య రాత్రి మహాలక్ష్మీ దేవిని పూజించడం దీపావళి యొక్క ప్రధాన భాగం.

పాలసముద్రం మథనంలో ఉద్భవించిన లక్ష్మీ భూమిపై ఐశ్వర్యానికి ప్రతీక.

లక్ష్మీదేవిని దీపాలతో ఆహ్వానించడం ద్వారా దారిద్య్రం తొలగి సుఖసంపదలు పెరుగుతాయని పద్మపురాణం చెబుతుంది.

“లక్ష్మీ దీపే విరాజతే” — అంటే, లక్ష్మి ఉన్నచోట వెలుగు, వెలుగు ఉన్నచోట ఐశ్వర్యం.

ధనలక్ష్మీ పూజ

దీపావళి రోజు ధనలక్ష్మీ పూజ చేయడం వల్ల సంపద స్థిరంగా ఉంటుందని విశ్వాసం.

ధనలక్ష్మి నిలయముగా ఉండేందుకు—

• భార్యాభర్తల అన్యోన్యత
• పరిశుభ్రమైన గృహం
• తులసి, గోమాత పూజ
• సత్యధర్మ జీవనం అవసరం.

ఈ రోజు లక్ష్మీ పూజ అనంతరం కొత్త పుస్తకాలు, బంగారం, ధనం, వ్యాపార సామగ్రి మీద తైల దీపం వెలిగిస్తారు.

దీపావళి రోజున చేసే ఆచారాలు

• ఇంటిని శుభ్రపరచి, రంగవల్లులు వేయాలి.
• వాయువ్యం దిశలో దీపాలు వెలిగించడం శుభప్రదం.
• లక్ష్మీ గణపతి విగ్రహాల పూజ చేయాలి.
• మిఠాయిలు, బెల్లం, నువ్వులు, పానకం సమర్పించాలి.
• బాణాసంచా, దీపాల అలంకరణ, బంధుమిత్రుల దర్శనం – ఈ రోజు ఆనందోత్సాహానికి గుర్తులు.

దీపావళి శ్లోకం

ఓం శ్రీమహాలక్ష్మ్యై నమః

ధనదే ధనసంపదే చైశ్వర్యప్రదాయినీ

మమ గృహే చిరం తిష్ఠ

నమస్తే మంగళప్రదే॥

ఈ మంత్రాన్ని లక్ష్మీ పూజ సమయంలో జపిస్తే ధనం, శాంతి, శ్రేయస్సు లభిస్తాయని విశ్వాసం.

దీపావళి విశ్వవ్యాప్తం

భారతదేశంతో పాటు ప్రపంచవ్యాప్తంగా దీపావళి ఆనందోత్సవంగా జరుపుకుంటారు.

• దక్షిణ భారతంలో నరక చతుర్దశి ప్రాధాన్యం.
• ఉత్తర భారతంలో శ్రీరామ అయోధ్య రాక ప్రధానంగా.
• బెంగాల్‌లో కాళీదేవి పూజ.
• జైనులు మహావీరుని నిర్వాణ దినంగా జరుపుకుంటారు.
• సిక్కులు గురు హర్గోబింద్ జీ విడుదల రోజు గా భావిస్తారు.

దీపావళి కేవలం మతపరమైన పండుగ కాదు — సత్యం, స్నేహం, సమానత్వం, కరుణ అనే విలువల పండుగ.

దీపావళి యొక్క ఆత్మార్థం

దీపావళి మనకు చెబుతుంది:

చీకటి ఎంత గాఢమైనా — ఒక దీపం దాన్ని త్రోసివేస్తుంది.

మనలోని నరకాసురుడిని — అహంకారాన్ని, కోపాన్ని, లోభాన్ని — జ్ఞాన దీపంతో సంహరించమని సూచిస్తుంది.

ఓం శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవ్యై నమః।

దీపావళి శుభాకాంక్షలు!