దేవశయని ఏకాదశి 2026

దేవశయని ఏకాదశి: శ్రీహరి యోగనిద్రకు వెళ్ళే రోజు

ఆషాఢ మాసం శుక్ల పక్ష ఏకాదశి నాడు వచ్చే దేవశయని ఏకాదశి నుండి శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరసాగరంలో ఆదిశేషునిపై యోగనిద్రలోకి వెళ్తాడని పురాణ విశ్వాసం. అందుకే దీనిని శయన ఏకాదశి, హరిశయని ఏకాదశి, పద్మ ఏకాదశి అని కూడా అంటారు. తెలుగు వారు ఇదే రోజును తొలి ఏకాదశిగా జరుపుకుంటారు.

యోగనిద్ర, చాతుర్మాస్యం

ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి నుండి కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి (ఉత్థాన ఏకాదశి) వరకు సుమారు నాలుగు నెలలు స్వామి యోగనిద్రలో ఉంటాడని చెబుతారు. ఈ కాలమే చాతుర్మాస్యం. వర్షాకాలం కావడంతో ఈ నాలుగు నెలలు సంయమనం, జపతపాలు, ఆహార నియమాలకు ప్రత్యేకం. సన్యాసులు ఒకేచోట ఉండి చాతుర్మాస్య దీక్ష చేస్తారు; కొన్ని సంప్రదాయాల్లో ఈ దీక్ష ఆషాఢ పౌర్ణమి నుండి మొదలవుతుంది. గృహస్థులు కూడా ఏదో ఒక నియమం (ఒక ఆహారం మానడం, నిత్య పారాయణం వంటివి) పాటిస్తారు.

మాంధాత కథ

సూర్యవంశపు చక్రవర్తి మాంధాత రాజ్యంలో మూడేళ్ళ పాటు వర్షాలు లేక కరువు ఏర్పడింది. ప్రజల బాధ చూడలేక రాజు అడవులకు వెళ్ళి అంగీరస మహర్షిని శరణు కోరాడు. మహర్షి ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి (పద్మ ఏకాదశి) వ్రతం ప్రజలతో కలిసి ఆచరించమని చెప్పాడు. రాజు, ప్రజలు భక్తితో ఆ వ్రతం చేయగా సమృద్ధిగా వర్షాలు కురిసి రాజ్యం సుభిక్షమైందని భవిష్యోత్తర పురాణ కథనం.

పూజా విధానం

• తెల్లవారుజామునే స్నానం చేసి ఇంటిని, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసుకోవాలి.
• శేషశాయి అయిన శ్రీమహావిష్ణువు చిత్రపటాన్ని లేదా విగ్రహాన్ని పసుపు వస్త్రం, పూలతో అలంకరించాలి.
• తులసి దళాలు, శంఖంలో నీరు, చందనం, ధూపదీపాలతో షోడశోపచార పూజ చేయాలి.
• "శాంతాకారం భుజగశయనం" శ్లోకం, విష్ణు సహస్రనామం పఠించాలి.
• స్వామికి పడక (శయ్య) ఏర్పాటు చేసి నిద్రపుచ్చే సంప్రదాయం కొన్ని ఆలయాల్లో, కుటుంబాల్లో ఉంది.
• చాతుర్మాస్యంలో పాటించే నియమాన్ని ఈ రోజే సంకల్పించుకోవాలి.

ప్రాముఖ్యత

స్వామి యోగనిద్రలో ఉండే కాలంలో వివాహాలు, గృహప్రవేశాల వంటి శుభకార్యాలు సాధారణంగా తక్కువగా చేస్తారు. బదులుగా ఈ కాలాన్ని ఆత్మపరిశీలన, భక్తి, సేవకు వినియోగించాలని పెద్దలు చెబుతారు. ఉపవాసం, జాగరణ, దానంతో ఈ ఏకాదశిని ఆచరిస్తే ఏడాది పొడవునా శ్రీహరి రక్షణ ఉంటుందని నమ్మకం.

యోగనిద్రలోకి వెళ్ళే శ్రీమన్నారాయణుడు లోకాన్ని చల్లగా కాపాడాలని కోరుకుందాం.