చైత్ర నవరాత్రి కూష్మాండ పూజ 2026

చైత్ర నవరాత్రులలో నాలుగవ రోజైన చైత్ర శుక్ల చవితి నాడు నవదుర్గలలో నాలుగవ రూపమైన కూష్మాండ దేవిని పూజిస్తారు. తన చిరునవ్వుతో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించిన ఆదిశక్తిగా ఈ తల్లిని కొలుస్తారు. వసంత ఋతువులో ప్రకృతి చిగురించే వేళ సృష్టి శక్తిని ఆరాధించే రోజు ఇది.

కూష్మాండ పేరు వెనుక అర్థం

"కు" అంటే కొంచెం, "ఊష్మ" అంటే వేడి లేదా శక్తి, "అండ" అంటే బ్రహ్మాండం. సృష్టికి ముందు అంతా చీకటిగా ఉన్నప్పుడు ఈ తల్లి చిరునవ్వుతో వెలుగు, వేడితో కూడిన బ్రహ్మాండం ఉద్భవించిందని దేవీ భక్తుల కథనం. సూర్యమండలం లోపల నివసించగల శక్తి ఈమెకే ఉందని, అందుకే ఆమె శరీరం సూర్యుని వంటి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తుందని చెబుతారు. కూష్మాండం అంటే బూడిద గుమ్మడికాయ అని కూడా అర్థం; ఈ తల్లికి ఆ కాయ ప్రీతికరమని కొన్ని సంప్రదాయాలు చెబుతాయి. ఎనిమిది చేతులతో ఉండటం వల్ల ఈమెను అష్టభుజా దేవి అని కూడా పిలుస్తారు; సింహం ఆమె వాహనం.

సురాసంపూర్ణకలశం రుధిరాప్లుతమేవ చ । దధానా హస్తపద్మాభ్యాం కూష్మాండా శుభదాస్తు మే ॥

పూజా విధానం

• తెల్లవారుజామున స్నానం చేసి, సూర్యునికి నమస్కరించి, తర్వాత అమ్మవారి పూజ ప్రారంభించాలి.
• కలశానికి, అమ్మవారికి పసుపు కుంకుమ, ఎర్రని, పసుపు రంగు పువ్వులు సమర్పించాలి.
• "ఓం దేవీ కూష్మాండాయై నమః" అని 108 సార్లు జపించాలి.
• కొన్ని సంప్రదాయాల ప్రకారం ఈ రోజు మాల్పువా వంటి తీపి పదార్థం నైవేద్యంగా పెడతారు. తెలుగు ఇళ్ళలో బెల్లం పాయసం, బొబ్బట్లు కూడా సమర్పిస్తారు.
• కొన్ని కుటుంబాలు బూడిద గుమ్మడికాయకు పసుపు కుంకుమ పెట్టి అమ్మవారి ముందు ఉంచుతాయి.
• దేవీ స్తోత్రం చదివి, హారతి ఇచ్చి, ఆరోగ్యం కోసం ప్రార్థించాలి.

వసంత నవరాత్రుల్లో చవితి

చైత్ర నవరాత్రులు ఉత్తర భారతంలో నవదుర్గల ఆరాధనగా ప్రసిద్ధి. తెలుగు నాట ఈ రోజులను వసంత నవరాత్రులుగా, శ్రీరామ నవరాత్రులుగా జరుపుకుంటారు. చవితి కాబట్టి కొందరు ఈ రోజు ముందుగా విఘ్నేశ్వరునికి ప్రత్యేకంగా నమస్కరించి, తర్వాత అమ్మవారి పూజ చేస్తారు. ఉపవాసం చేసేవారు ఎండల దృష్ట్యా తగినంత నీరు, మజ్జిగ తీసుకోవాలి.

ఫలితం

యోగ శాస్త్రం ఈ రోజు ఉపాసనను అనాహత చక్రంతో ముడిపెడుతుంది. కూష్మాండను పూజిస్తే ఉత్సాహం, తేజస్సు, మనోబలం పెరుగుతాయని, ఇంట్లో సుఖసంతోషాలు నెలకొంటాయని భక్తుల విశ్వాసం. చిరునవ్వుతో సృష్టి చేసిన తల్లిని పూజించే రోజు కాబట్టి, ఇతరులతో నవ్వుతూ, ప్రేమగా మాట్లాడటమే ఈ రోజుకు మంచి కానుక.

సృష్టికర్త్రి కూష్మాండ అమ్మవారు మన జీవితాల్లో వెలుగును, ఉత్సాహాన్ని నింపుగాక.