అనంత చతుర్దశి 2026

అనంత చతుర్దశి: అనంత పద్మనాభ స్వామి వ్రతం

భాద్రపద శుద్ధ చతుర్దశి నాడు జరుపుకునే అనంత చతుర్దశి, ఆదిశేషుడిపై శయనించిన శ్రీమహావిష్ణువు రూపమైన అనంత పద్మనాభ స్వామి ఆరాధనకు ప్రత్యేకమైన రోజు. తెలుగు కుటుంబాల్లో దీనిని 'అనంత పద్మనాభ వ్రతం'గా తరతరాలుగా ఆచరిస్తున్నారు. వినాయక చవితి నాడు ప్రతిష్ఠించిన గణపతి విగ్రహాల నిమజ్జనం కూడా చాలా చోట్ల ఈ రోజే జరుగుతుంది.

వ్రత కథ

పాండవులు జూదంలో రాజ్యం కోల్పోయి కష్టాలు పడుతున్నప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు ధర్మరాజుకు ఈ వ్రతాన్ని ఉపదేశించాడని భవిష్యోత్తర పురాణం చెబుతుంది. ఆ సందర్భంలో చెప్పిన సుశీల, కౌండిన్యుల కథ ప్రసిద్ధం. సుశీల భక్తితో అనంత వ్రతం చేసి చేతికి అనంతం కట్టుకోగా, ఆమె భర్త కౌండిన్యుడు దానిని అవమానించి తెంపి పారేశాడు. దాంతో సంపదలన్నీ పోయాయి. పశ్చాత్తాపంతో అనంతుడిని వెతుకుతూ వెళ్ళిన కౌండిన్యుడికి స్వామి దర్శనమిచ్చి, పద్నాలుగేళ్ళు వ్రతం చేయమని చెప్పాడు. వ్రతం చేసిన తరువాత వారికి సిరిసంపదలు తిరిగి కలిగాయి.

వ్రత విధానం

• పూజా స్థలం: దర్భలతో ఏడు పడగల శేషుడి ఆకారాన్ని చేసి, కలశంపై అనంత పద్మనాభ స్వామిని ఆవాహన చేస్తారు. యమునా పూజ కూడా ఈ వ్రతంలో భాగం.
• అనంతం (దారం): ఎరుపు రంగు దారానికి పద్నాలుగు ముడులు వేసి, పసుపు రాసి 'అనంతం' తయారుచేస్తారు. పూజ తరువాత పురుషులు కుడి చేతికి, స్త్రీలు ఎడమ చేతికి కట్టుకుంటారు. పాత అనంతాన్ని తీసి కొత్తది ధరిస్తారు.
• నైవేద్యం: స్వామికి పద్నాలుగు రకాల పిండివంటలు, ముఖ్యంగా అరిసెలు, బూరెలు నివేదించి, వాయనాలు ఇస్తారు.
• సంకల్పం: ఒకసారి ప్రారంభించిన కుటుంబాలు ఈ వ్రతాన్ని ఏటా కొనసాగిస్తాయి; పద్నాలుగు సంవత్సరాలు చేసి ఉద్యాపన చేసే సంప్రదాయం కూడా ఉంది.

వ్రత ఫలం

'అనంత' అంటే అంతం లేనివాడు. అనంతుడిని ఆరాధిస్తే కోల్పోయిన సంపద, గౌరవం తిరిగి లభిస్తాయని, కుటుంబానికి శాశ్వత క్షేమం కలుగుతుందని నమ్మకం. భక్తికి, విశ్వాసానికి విలువ ఇవ్వాలని ఈ వ్రత కథ బోధిస్తుంది.